WK 2026 | Xan de Waard: "Het is helemaal niet aan mij om een 'legacy' achter te laten" 

In dit artikel:

Xan de Waard, die meer dan tweehonderd interlands voor Nederland speelde, olympisch kampioen werd en tot wereldspeelster van het jaar werd uitgeroepen, neemt na het komende WK hockey afscheid. Het toernooi in eigen land vormt haar laatste grote doel. Nederland is favoriet en De Waard vindt dat de ploeg, gezien de kwaliteit, alleen met goud tevreden kan zijn.

Haar besluit om te stoppen ontstond niet direct na de Olympische Spelen van Parijs, jarenlang het eindpunt van haar carrière. Na die Spelen ging ze toch door en vroeg ze zich voor het eerst af wat ze zelf nog wilde. Het hockeyvlammetje brandde nog, maar minder fel. Ze verlangde naar een leven waarin ze niet voortdurend verjaardagen hoefde af te zeggen en niet altijd voor haar sport moest kiezen.

De combinatie van werken en topsport bleek bovendien onbevredigend. De Waard had het gevoel dat ze zowel op haar werk als bij het hockey niet meer volledig kon leveren. Daarom besloot ze nog anderhalf jaar alles voor het hockey te doen, zonder werk ernaast, om daarna bewust afscheid te nemen. Dat ze vervolgens werd uitgeroepen tot beste speelster ter wereld veranderde niets aan haar keuze. Ze stopt niet omdat ze niet meer goed genoeg is, maar omdat ze dat zelf wil.

Ook haar motivatie is veranderd. Waar ze vroeger iedere training gebruikte om technisch en fysiek beter te worden, voelt ze die voortdurende verbeterdrang niet meer. Ze wil nog steeds winnen en fit blijven, maar richt zich meer op het helpen van jongere speelsters en het overdragen van haar ervaring. Buiten het veld is ze bovendien minder streng voor zichzelf geworden. Een rustdag met haar neefje in de dierentuin bleek haar juist energie en plezier te geven, ook al paste dat niet bij het klassieke topsportbeeld.

De Waard kijkt eveneens anders naar haar rol als aanvoerder. Tijdens de Spelen van Parijs voelde ze zich verantwoordelijk voor de ervaringen van haar ploeggenoten en wilde ze zelfs begrijpen waarom bepaalde speelsters niet werden geselecteerd. Achteraf erkent ze dat ze daarmee te veel wilde managen: de selectie was niet haar verantwoordelijkheid. Sinds ze geen aanvoerder meer is, lukt het beter om zaken los te laten. Ze blijft betrokken, maar beseft dat ze niet alles kan oplossen.

Die les sluit aan bij haar maatschappelijke inzet. De Waard gebruikt haar podium om te pleiten voor meer inclusiviteit en een toegankelijker imago van hockey. Volgens haar is dat geen kwestie van een paar snelle maatregelen, maar een langdurig proces waarvoor organisaties vooraf structureel moeten nadenken. Ook daarin probeert ze onderscheid te maken tussen wat wel en niet van haar is.

Wat er na haar afscheid komt, weet De Waard nog niet. Ze wil niet dat haar nalatenschap vooral wordt gekoppeld aan prijzen of interlands. Als mensen later aan haar denken, hoopt ze dat ze vooral haar inzet herinneren: de wil om altijd het onderste uit de kan te halen.